Ex-Proof Atmosferler   Patlayıcı bir ortam, yanıcı gazların, buharların, dumanların ya da tozun ortamdaki hava ile meydana getirdiği bir karışım tarafından oluşur. Eğer karışım (yanıcı malzeme / hava) doğru oranlara sahip ise, bir ateşleme kaynağı olabilir bir patlama meydana gelebilir.   Bir patlama yaratacak etmenler: 1. Hava (ya da hava içinde oksijen bulunması) 2. Yanıcı malzeme (madde) 3. Ateşleme kaynağı Bir patlamanın önlenmesi için iki temel prensip bulunmaktadır ; birincil ve ikincil önlemler. Birincil patlama koruması sadece şunlar ile elde edilebilir (bir ateşleyici kaynak mevcutken): -        Patlayıcı konsantrasyonunu sınırlamak için doğal ya da zorunlu havalandırmanın kullanılması -        Yanıcı malzemelerden kaçınılması (madde) -        Havada ağır gaz kullanılması (örn. Nitrojen).   Eğer bir alan içerisinde hala patlayıcı bir ortam yaratılabiliyorsa, patlamanın engellenmesinin tek yolu, Ateşleyici Kontrolüdür.   Ateşleyici Kaynağı Türü -        Sıcak yüzeyler -        Alevler ve sıcak gazlar -        Mekanik olarak üretilen kıvılcımlar -        Elektrikli teçhizat -        Geçici akımlar -        Statik elektrik -        Yıldırım düşmeleri -        Elektromanyetik dalgalar -        Optik radyasyon -        Ultrason -        Kimyasal reaksiyonlar -        İnsan (dolaylı olarak) Patlayıcı ortamlarda kullanılmak için olan teçhizatın korunma teknikleri, sadece olası ateşleme kaynaklarının kontrol edilmesi (bertaraf edilmesi) ile söz konusu olur (İkincil patlama koruması).   Ex-Proof Ortamlar Nerelerdir?   -        Başta alüminyum tozu ve parçacıkları olmak üzere, metal yüzey sürtünmeleri -        Petrol rafinerileri, kuyuları ve işleme santralleri -        Gaz boru hatları ve dağıtım merkezleri -        Baskı endüstrileri, kağıt ve tekstil               -        Uçak yakıt dolumu ve hangarlar -        Kimyasal işleme santralleri -        Hububat taşıma ve depolama -         Atık su arıtma tesisleri -        Yüzey kaplama endüstrileri -        Yer altı kömür madenleri -        Doğramacılık alanları -        Şeker rafinerileri  -        Tanklar / gemiler -        Güç santralleri    Potansiyel bir patlamanın meydana gelebileceği yerlerde, bu alanda olası bir patlama tehlikesi ile ilgili olarak kesin güvenlik seviyelerinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Dolayısıyla bu alanların, yanıcı malzemelerin mevcudiyeti dikkate alınarak Zone’lar halinde bölünmesi gerekmektedir.   Zone 0 Zone 1 Zone 2 Yanıcı gazın patlayıcı ortamının sürekli olarak ya da uzun süre veya sıklıkla mevcut olduğu bir yerdir. Yanıcı gazın patlayıcı ortamının normal çalışma sırasında oluşabileceği bir yerdir. Yanıcı gazın patlayıcı atmosferinin normal çalışma sırasında meydana gelmesi düşük bir ihtimaldir ancak meydana gelse bile çok kısa bir süreliğine bunun gerçekleştiği bir yerdir. Zone 20 Zone 21 Zone 22 Patlayıcı bir toz ortamının sürekli olarak ya da uzun bir süre boyunca mevcut olduğu bir yerdir. Patlayıcı toz ortamının normal çalışma sırasında meydana gelebileceği bir yerdir. Patlayıcı toz ortamının normal çalışma sırasında meydana gelmesinin düşük bir olasılık olduğu, ama meydana gelse bile çok kısa bir süre olacağı bir yerdir.     Bir patlamanın gerçekleşebileceği bir yerdeki havanın içinde bulunan gazların tipik konsantrasyonu havada %(Yüzde) olarak: ATEX Yönetmeliği   -        Ürün Yönetmeliği 1994/9/EC -        Kullanıcı Yönetmeliği 1999/92/EC   Ürün Yönetmeliği 1994/9/EC   Bu, 01/07/2003 tarihinden itibaren Avrupa’da zorunlu hale gelmiştir ve potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanılacak aparat ve koruyucu sistemler ile ilgili düzenlemeleri kapsamaktadır. Yönetmelik, 16 maddeye bölünmüş dört bölümden oluşmaktadır. Her bölümde, 7 modül içeren Ek I ila XI’ya referans yapılmıştır.   Tam versiyonu için lütfen http://ec.europa.eu/enterprise/atex/internationaldevelopment.htm adresini ziyaret ediniz.   94/9/EC Yönetmeliğinin İçeriği Ana Bölüm Bölüm Madde Başlık I 1-7 Uygulama kapsamı, hizmete yerleştirilmesi ve malların serbest dolaşımı II 8-9 Uygunluk değerlendirme prosedürleri III 10-11 CE Uygunluk İşareti IV 12-16 Sonuçlandırma hükümleri Ekler I Aparat gruplarının kategoriler içinde sınıflandırılması için karar verme kriteri II Potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanılmak için olan aparat ve koruyucu sistemlerin kavranması ve inşası için önemli güvenlik ve sağlık gereklilikleri III Modül : EC – tip incelemesi IV Modül : Ürünün kalite garantisi V Modül : Ürünlerin denetlenmesi VI Modül : Tasarım ile uygunluk VII Modül : Ürünün kalite garantisi VIII Modül : İç ürün kontrolü IX Modül : Bireysel test X CE İşareti ve EC uygunluk sertifikasının içerikleri XI Test laboratuarlarının yetkilendirilmesi için üye devletler tarafından göz önünde bulundurulması gereken asgari kriterler   Aparatları / teçhizatı gruplar ve kategorilere ayıran 1994/9/EC Yönetmeliği   -        Madencilik için uygulanan Grup I aparatlar / teçhizatlar Bu grup M1 & M2 kategorilerine ayrılmıştır. -        Grup II aparatlar / teçhizatlar diğer tüm (yüzey) alanlara uygulanır. Bu grup 1, 2, ve 3 kategorilerine ayrılmıştır.   Grup Madencilik Endüstrileri Grup Normal Endüstriler (Gaz + Patlama Riski Taşıyan Tozlu Alanlar) Kategori Kategori Kategori Kategori Kategori Çok yüksek koruma seviyesi (2 arıza ile güvenli)   Patlayıcı ortam altında mutlaka işlevsel kalmalıdır. Yüksek koruma düzeyi (1 arıza ile güvenli) Patlayıcı ortam altında enerjisi kesilmiş   Çok yüksek koruma düzeyi (2 arıza ile güvenli) Yüksek koruma düzeyi (1 arıza ile güvenli) Normal koruma düzeyi (normal çalışma sırasında güvenli) İşaretleme I M1 I M2 II 1 G (Gaz) II 1 D (Toz) II 2 G (Gaz) II 2 D (Toz) II 3 G (Gaz) II 3 D (Toz)   Ex-Proof Elektrikli Teçhizat Kategorileri ZONE Teçhizat Kategorisi Nasıl Uyumlu Olunacağı Koruma gereklilikleri 2 3 1 2 Onaylanan bir kurumdan (DNV, Nemko, INERIS, vb.) EC – tip inceleme sertifikasının alınması Üreticinin bir üretim kalite sistemine sahip olması ve Onaylanan bir Kurumdan bir Ürün Kalite Garantisi Beyanı edinmelidir. 0 1 Onaylanan bir kurumdan (DNV, Nemko, INERIS, vb.) EC – tip inceleme sertifikasının alınması   Ex-Proof Mekanik Teçhizat ZONE Teçhizat Kategorisi Atex Yönetmeliği ile nasıl uyumlu olunacağı 2 3 Üretici tarafından doğrulanması ve Teknik Dosya sunulması için Üretici bir EC Uygunluk Beyanı düzenleyecek 1 2 Üretici tarafından doğrulanması ve Onaylanan Kuruma (Nemko, DNV, vb.) Teknik Dosya sunulması için Üretici bir EC Uygunluk Beyanı düzenleyecek 0 1 NB tarafından onaylanması için Üretici EC Uygunluk Beyanı düzenleyecek.     ATEX İŞARETİ     Ex-Proof Malzemeler İçin Sıcaklık Sınıflandırmaları

Ex-Proof Malzemeler İçin Enerji Ve Gaz Sınıflandırması

EX-PROOF ELEKTRİK MALZEMELERİ İLE İLGİLİ ESKİ VE GÜNCEL STANDARTLAR

Ex-Proof  Motorlar İçin Standartlar

EX-PROOF ELEKTRİK MALZEMELERİNDE KULLANILAN KORUMA SINIFLARI

Bu tip, içeride meydana gelen patlamaların dışarıdaki ortama

aktarılmayacağı şekilde yapılmıştır.                                                                        

Arıza güvenliği tasarımı ile patlama kaynaklarının önlenmesi                                    

İçsel güvenlik (IEC/EN 60079-11 / EN 50020)                                            Ex ia/ib

elektrikli devreler kategorisinde depolanan enerjinin                                               

Tip N (IEC/EN 60079 – 15 / EN 50021 : Zone 2)                                          Ex nA                                 

(kıvılcım, sıcak yüzeyler yok)                                                                                 

Quartz Kum dolumu (IEC/EN 60079 – 5 / EN 50017)                                  Ex q                              

Patlamaya sebebiyet verebilecek elektrik teçhizatı quartz kumuna daldırılır               

Enkapsülasyon (IEC/EN 60079 – 18 / EN 50028)                                        Ex m                              

reçine içine daldırılır.                                                                                            

IEC/EN 60079 –xx standart serisine göre EPL (Teçhizat Koruma Düzeyi)

Tanım:

Bir ateşleme kaynağı haline gelme riskine ve patlayıcı gaz ortamları, patlayıcı toz ortamları ve kömür madenlerinde bulunabilecek patlayıcı ortamlar arasındaki farklılıkların ayrımına dayanarak teçhizata koruma düzeyi tahsis edilir.